ว22103 การออกแบบและเทคโนโลยี 2
โรงเรียนพิชัย | ครูอรรถพล ภูทอง
หน่วย 1 หน่วย 2 หน่วย 3 หน่วย 4
หน่วยการเรียนรู้ที่ 4

💡 การคิดเชิงออกแบบ (Design Thinking)

เรียนรู้กระบวนการคิดเชิงออกแบบ 5 ขั้นตอน โดยยึดผู้ใช้เป็นศูนย์กลาง เพื่อสร้างนวัตกรรมแก้ปัญหาที่มีคุณค่า

📚 ตัวชี้วัด ว 4.1 ม.2/2, 2/3, 2/4 ⏰ 4 ชั่วโมง 📝 แผนที่ 7–8
📖

ใบความรู้ หน่วยที่ 4

Design Thinking คืออะไร?

การคิดเชิงออกแบบเป็นกระบวนการแก้ปัญหาที่ยึดเอา คนหรือผู้ใช้งานเป็นศูนย์กลาง (Human-Centered Design) เน้นการเข้าใจความต้องการที่แท้จริง คิดสร้างสรรค์ และทดสอบซ้ำๆ จนได้คำตอบที่ดีที่สุด

🤝 ขั้นที่ 1 Empathize
เข้าใจผู้ใช้
🎯 ขั้นที่ 2 Define
กำหนดปัญหา
💡 ขั้นที่ 3 Ideate
ระดมไอเดีย
🔨 ขั้นที่ 4 Prototype
สร้างต้นแบบ
🧪 ขั้นที่ 5 Test
ทดสอบ

Empathy Map — เครื่องมือทำความเข้าใจผู้ใช้

💬 พูด (Says)

สิ่งที่ผู้ใช้พูดออกมาตรงๆ เกี่ยวกับปัญหาหรือความต้องการ

💭 คิด (Thinks)

สิ่งที่ผู้ใช้คิดในใจแต่ไม่ได้พูดออกมา ความเชื่อ ความกังวล

❤️ รู้สึก (Feels)

อารมณ์ความรู้สึกของผู้ใช้ที่มีต่อปัญหาหรือสถานการณ์นั้น

🚶 ทำ (Does)

พฤติกรรมที่ผู้ใช้แสดงออกมา สิ่งที่ทำอยู่ในชีวิตประจำวัน

POV Statement — กำหนดปัญหาในรูปแบบมุมมองผู้ใช้

รูปแบบ: [ผู้ใช้] ต้องการ [ความต้องการ] เพราะ [ข้อมูลเชิงลึก / insight]

ตัวอย่าง: "นักเรียน ม.2 ต้องการวิธีจดจำสูตรคณิตศาสตร์ที่สนุกขึ้น เพราะการท่องจำซ้ำๆ ทำให้เบื่อและจำได้ไม่นาน"

👑 แนวคิดของในหลวงรัชกาลที่ 9: พระองค์ทรงใช้แนวคิดการคิดเชิงออกแบบในการแก้ปัญหาให้ประชาชน เช่น โครงการฝนหลวง กังหันน้ำชัยพัฒนา โดยเริ่มจากการเข้าใจปัญหาของประชาชนจริงๆ ก่อนออกแบบวิธีแก้ไข

กระบวนการ Design Thinking — 5 ขั้นตอน 🤝 Empathize เข้าใจผู้ใช้ สัมภาษณ์ สังเกต 🎯 Define กำหนดปัญหา POV Statement 💡 Ideate ระดมไอเดีย Brainstorm 🔨 Prototype สร้างต้นแบบ Rapid Prototype 🧪 Test ทดสอบ รับ Feedback กระบวนการไม่ต้องเรียงตามลำดับ — วนกลับมาปรับปรุงได้ทุกขั้นตอน
ภาพที่ 5: Design Thinking 5 ขั้นตอนทับซ้อนกัน — ต่างจาก EDP ตรงที่ไม่จำเป็นต้องทำตามลำดับเสมอ สามารถย้อนกลับได้ตลอด
เปรียบเทียบ EDP กับ Design Thinking ⚙️ กระบวนการออกแบบวิศวกรรม (EDP) • เน้นแก้ปัญหาทางวิทยาศาสตร์/วิศวกรรม • ทำตามลำดับขั้นตอน (Linear) • วัดได้ด้วยตัวเลข ทดสอบได้ชัดเจน • เหมาะกับปัญหาที่มีเกณฑ์แน่ชัด 💡 การคิดเชิงออกแบบ (Design Thinking) • เน้นเข้าใจ "คน" และความต้องการ • ไม่เป็นเส้นตรง วนซ้ำได้ (Non-linear) • เน้น Empathy และความคิดสร้างสรรค์ • เหมาะกับปัญหาที่ซับซ้อน คลุมเครือ VS
ภาพที่ 6: เปรียบเทียบ EDP และ Design Thinking — ทั้งสองใช้แก้ปัญหาได้ แต่เลือกใช้ให้เหมาะกับสถานการณ์

🔍 แหล่งเรียนรู้เพิ่มเติม — หน่วยที่ 4

สำหรับนักเรียนที่ต้องการเข้าใจ Design Thinking และนำไปใช้ในชีวิตจริง

🔑 คีย์เวิร์ดค้นหา (ไทย)

Design Thinking คืออะไร การคิดเชิงออกแบบสำหรับนักเรียน Empathy Map วิธีทำ นวัตกรรมในหลวงรัชกาลที่ 9 Human Centered Design กังหันน้ำชัยพัฒนา โครงการพระราชดำริ

🌐 คีย์เวิร์ดค้นหา (อังกฤษ)

Design Thinking for students IDEO design thinking Empathy map template Human centered design teens Rapid prototyping ideas Stanford d.school Innovation process

📺 แหล่งวิดีโอและเว็บไซต์

kruaoo.xyz — แนวคิดในหลวงรัชกาลที่ 9 Stanford d.school — ทรัพยากร Design Thinking YouTube: IDEO Design Thinking Process IDEO Design Kit — เครื่องมือฟรี

💡 ลองนำไปใช้ในชีวิตจริง

🎒 ลองทำ Design Thinking กับ "กระเป๋านักเรียน" — สัมภาษณ์เพื่อน 3 คนว่ากระเป๋าปัจจุบันมีปัญหาอะไร แล้วออกแบบกระเป๋าในฝัน โดยไม่ลืมว่า "ราคา" และ "ความทนทาน" คือข้อจำกัดสำคัญ!
📄 พิมพ์ใบงานส่งครู

กรอกข้อมูลให้ครบถ้วนก่อนกดพิมพ์

✏️

Design Thinking Journal — บันทึกการคิดเชิงออกแบบ

ว22103 | หน่วยที่ 4 | แผนที่ 7–8

คำชี้แจง: ให้นักเรียนทำกิจกรรม Design Thinking ทั้ง 5 ขั้นตอน โดยเลือกปัญหาจากชีวิตจริงที่ต้องการแก้ไข

คะแนนที่ได้

/ 20 คะแนน
1ขั้นที่ 1: Empathize — สัมภาษณ์เพื่อนและสร้าง Empathy Map

💬 พูด (Says)

💭 คิด (Thinks)

❤️ รู้สึก (Feels)

🚶 ทำ (Does)

2ขั้นที่ 2: Define — กำหนดปัญหาในรูปแบบ POV Statement

📝 เขียน POV Statement ของคุณ:

[ผู้ใช้ของฉัน] =
ต้องการ =
เพราะ =
3ขั้นที่ 3: Ideate — ระดมสมองหาแนวทางแก้ปัญหาอย่างน้อย 6 ไอเดีย (ไม่ตัดสินว่าดีหรือไม่ดี!)
4ขั้นที่ 4: Prototype — อธิบายต้นแบบที่สร้างขึ้น (วาดภาพหรืออธิบาย)

📐 อธิบายหรือร่างภาพต้นแบบของคุณ:

5ขั้นที่ 5: Test — ทดสอบต้นแบบกับผู้ใช้จริงและบันทึก Feedback

🌟 สะท้อนการเรียนรู้ (Reflection)